بشر همیشه نیاز به نگهداری مواد غذایی را احساس می کرد. و با ذخیره کردن آن در فصل فراوانی و استفاده از آن در مواقع کمبود خود را بی نیاز می ساخت. هزاران سال قبل مصری ها روش خشک کردن مواد غذایی را با نور خورشید ابداع نموده اما این روش برای نگهداری ویتامین ها و جلوگیری از فساد مواد غذایی روش موفقی نبود. هم چنین این مردم جهت تأمین آب خنک آن را در ظروف متخلخلی که در داخل کاه قرار داده شده بود ریخته تا با انجام عمل تبخیر سطحی و ایجاد برودت، آب داخلی ظرف خنک شود.

همچنین پیش از آنکه سیستم های خنک کننده مکانیکی اختراع شوند مردم غذاهایشان را با برف و یخ خنک نگه می داشتند. برف و یخ یا در محل سکونت مردم پیدا می شد یا آنها را از قله کوه ها فراهم می آوردند.

سرداب های نخستین، سوراخ هایی بودند که در زمین حفر می شدند؛ آنها را با چوب یا کاه و پوشال مرتب و سرآخر برف و یخ در آن پر می کردند. در بیشتر طول تاریخ منظور از یخچال چنین حفره ای بوده است. یعنی مکانی که برف و یخ را در آن چال می کردند.

 

یخچال
نمونه ی یک یخچال نفتی

تاریخچه ی یخچال در جهان

نخستین یخچال دست‌ساز را ویلیام کولن در سال ۱۷۴۸ میلادی در دانشگاه گلاسکو به نمایش گذاشت. البته او هیچ‌وقت اختراع خود را به استفاده عملی نرساند. سال ۱۸۰۵ میلادی مخترع امریکایی به نام اولیور اوانز اولین یخچال را طراحی کرد. اما اولین یخچالی را که می‌توانست مورد استفاده قرار بگیرد جاکوب پرکینز در سال ۱۸۳۴ اختراع کرد که در آن در چرخه تراکم، گاز اتر به کار می‌رفت.

پزشک امریکایی جان گری در سال ۱۸۴۴ براساس طرح اولیور ایوانز یخچالی ساخت که یخ بسازد تا بتواند بیماران مبتلا به تب زرد خود را خنک کند. مهندس آلمانی کارل ون‌لیندن فرآیند مایع کردن گاز در یخچال را در سال ۱۸۷۶ به نام خود ثبت کرد.

در یخچال‌های اواخر سال‌های ۱۸۰۰ میلادی تا ۱۹۲۹ گازهای سمی آمونیاک، متیل‌کلرید و دی‌اکسید گوگرد برای مایع خنک‌کننده به کار گرفته می‌شدند. نشت متیل کلرید در سال‌های ۱۹۲۰ چندین حادثه مهلک آفرید و سه شرکت امریکایی را بر آن داشت که تحقیقات مشترکی برای یافتن روشی کم‌خطرتر جهت سرد کردن مواد غذایی آغاز کنند. تلاش‌های آنها به کشف گاز فرئون‌ منجر شد.

در عرض چند سال یخچال‌های فرئون‌دار به یکی از لوازم اصلی آشپزخانه تبدیل شدند. چند دهه طول کشید تا مردم فهمیدند کلروفلوروکربن‌ها هم لایه ازن کره زمین را دچار مشکل می‌کنند.

 

یخچال
یخچال چطور کار می کند؟

کار یخچال، گرفتن گرما از مواد غذایی در یک فضای بسته است تا دمای آنها را کاهش دهد. که این کار را با عمل تبخیر مایع انجام می‌دهد و به این ترتیب گرما را جذب می‌کند. مایع یا ماده سردکننده‌ای که در یخچال به کار می‌رود در دمای خیلی پایینی بخار و باعث می‌شود داخل یخچال به دمای انجماد برسد.

بنابراین یخچال براساس این اصل فیزیکی کار می‌کند که در یک مایع که به روش تراکم سریع تبخیر می‌شود. بخار به راحتی منبسط می‌شود و نیاز به انرژی جنبشی دارد و این نیاز را از فضای اطراف تأمین می‌کند. به این ترتیب غذاهایی که آنجا هستند انرژی گرمایی خود را از دست می‌دهند و سرد می‌شوند. سرمایشی که با انبساط سریع گازها صورت می‌گیرد اساس کار یخچال‌های امروزی است.

 

یخچال

یخچال های قدیمی

اگر به پشت یا زیر یخچال های قدیمی نگاه کنید لوله دراز و باریکی می بینید که پیچ خورده و به جلو و عقب رفته اند. این لوله به پمپی متصل است که با یک موتور الکتریکی کار می کند. داخل لوله پر از گاز فرئون به نام تجاری کلروفلورو کربن یا CFC است.

بعد از اثبات خطرناک بودن فرئون، حالا از مواد شیمیایی دیگر با فرآیند کمی متفاوت استفاده می شود. ابتدا CFC در لوله ها به صورت مایع است. پمپ CFC را به درون کویل های متعدد منطقه فریزر وارد می کند. در آنجا ماده شیمیایی به بخار تبدیل می شود. و حین تبدیل به بخار مقداری گرما از محفظه فریزر به خود جذب می کند.
به این ترتیب کویل ها خنک تر شده و فریزر هم سردتر می شود. در یخچال های معمولی تعداد کویل ها کمتر و فضای یخچال بزرگ تر است. بنابراین کویل ها و بخار CFC گرمای کمتری به خود جذب می کنند. سپس پمپ بخار CFCرا می مکد و آن را با فشار درون لوله های باریک تر می راند که در سطح خارجی یخچال قرار گرفته اند.
در آنجا CFC متراکم می شود و دوباره به شکل مایع درمی آید و گرما پس می دهد که هوای اطراف یخچال آن را جذب می کند. به همین علت است که پشت یا زیر یخچال کمی گرم تر از اطراف آن است. هر بار که CFC از کویل های بیرونی بگذرد مایع آماده است که دوباره به درون یخچال و فریزر بیاید و کار خنک سازی را انجام دهد.

 

یخچال اسنوا

یخچال های امروزی

در یخچال های جدید CFC به کار نمی رود چون انواع CFCها اگر در طبیعت آزاد شوند برای جو مضر هستند. به جای آن گاز دیگری به نام HFC یا تترا فلورواتان به کار می رود . HFCوقتی تا دمای ۶/۲۶- درجه سانتیگراد سرد شود به مایع تبدیل می شود.
موتور و کمپرسور HFC را فشرده می کنند. وقتی گاز فشرده می شود فشارش بالا می رود و گرم می شود. وقتی گاز گرم و فشرده درون کویل های پشت یا زیر یخچال های جدید می گذرد، گرمای خود را به هوای اتاق منتقل می کند. براساس قوانین ترمودینامیک وقتی HFC خنک می شود چون تحت فشار است به مایع تبدیل می شود. مایع درون شیر انبساط جاری می شود که شکاف ظریف و باریکی است که مایع درون آن فشرده می شود. بین شیر و کمپرسور فضایی با فشار پایین ایجاد می شود چون کمپرسور گاز را از آن طرف به خود می کشد.
وقتی HFC به منطقه کم فشار می رسد به جوش می آید و دوباره تبدیل به گاز می شود. کویل تا فریزر و یخچال ادامه دارد و در آنجا مایع سردتر درون کویل حرارت را از اجزای داخل یخچال به خود می گیرد. این فرآیند داخل فریزر و کل یخچال را سرد می کند.

 

یخچال
یخچال ایرانی ایستکول با برچسب “بدون cfc”

یخچال در ایران

اولین یخچال ها در ایران باستان با حفر اتاقک هایی در کف زمین و در کنار کوهها ایجاد می کردند. در فصل زمستان برف و یخ ها را در آن انبار می کردند. و در تابستان برای خط نگهداشتن مواد غذایی و آب استفاده می کردند.

حدود یکصد سال پیش یخچال های چوبی با بدنه ضخیم با جدار داخلی از آهن اندود شده با روی که بوسیله قیر آب بندی می شد. این یخچال ها در ابتدا در قصابی ها و لبنیات فروشیها باب شد که با قراردادن یخ در آن هوای داخل آن سرد می شد. حدود ۶۰ سال قبل و قبل از برق دار شدن مغازه ها و خانه ها یخچال های نفتی وارد کشور شدند.

نمونه معرف آن یخچال های سبر ساخت شوروی سابق بود. این یخچال با استفاده از نفت و فتیله نفتی که زیر فنری از لوله مسی روشن بود. و بر اثر گرمای حاصل از سوختن نفت مایع مبرد داخل لوله تبدیل به گاز شده و با فشار از شبکه سیمی داخل یخچال عبور می کرد باب شد.

در سال ۱۳۴۵ اولین یخچال ساخت داخل با مارک جنرال استیل و با استفاده از کمپرسورهای دانفوس وارد بازار شد. مهمترین مشخصه این یخچال ها که هنوز هم در بسیاری از منازل نمونه سالم و در حال کار آن را می توان یافت رنگ سبز مغزپسته ای یخچال بود. بعد از انقلاب محصولات این کارخانه بنام ایران پویا تغییر نام یافت و مجددا در سالهای اخیر با نام جنرال استیل روانه بازار گردید.

البته تیراژ تولیدی این برند در حال حاضر بسیار پائین است. از مهمترین کارحانه های یخچال سازی دهه ۴۰ و ۵۰ در ایران میتوان به ارج ، آزمایش و فیلکو و هوور که بعد از انقلاب با ترکیب نام این دو برند بنام فیلور به بازار عرضه می شوند می توان اشاره کرد. البته برندهایی مانند ژنرال الکتریک ( بعد بنام پارس ) الکترولوکس ( بعدا بنام مولد ) و در سال های اخیر برندهایی مانند امرسان ، الکترواستیل ، بوژان ، سینجر ، دونار ، و … به جمع تولید کنندگان داخلی پیوستند. اما متاسفانه بعلت تیراژ پائین تولید نتوانستند سهم عمده ای از بازار را بخود اختصاص دهند.

در سال ۱۳۶۸ همزمان با پایان جنگ تحمیلی ابتدا کمپرسورهای گلد استار با تیراژ بالا و با سه سال ضمانت وارد شد. این محصول تقریبا روی تمامی یخچال های ساخت داخل نصب شد. هر چند تا سال ها یخچالهای دارای کمپرسور ماتسوشیتا ( ناسیونال ) تفاوت قیمت نسبتا زیادی با یخچالهای دارای کمپرسور گلد استار داشتند. اما به مرور با افزایش اعتماد مشتریان این تفاوت قیمت از بین رفت.

اولین یخچالهای گلد استار نیز در سال ۱۳۶۸ با تعداد اندک بعلت تفاوت قیمت نسبتا زیاد با یخچال های ایرانی در سایز ۹ فوت وارد شد. در حال حاضر نیز برند های ایرانی با کیفیت بسیار بالا و قابل رقابت با نمونه های خارجی در حال تولید و عرضه ی یخچال های تولید داخل هستند.

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز و کاربردهای متنوع با هدف بهبود ابزارهای کاربردی می باشد.

    ارسال یک پاسخ

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.*