دانش و هنر دو گوهر گرانبها هستند که با هم پیوند نزدیک دارند و شیخ بها‌ئی، دانش و هنر را به خدمت آرمان‌های دینی گرفت و به راستی که نمونه شاخصی از هنر متعهد بود. هنر معماری شیخ بهاءالدین یادگارهای زیادی دارد که در تاریخ اصفهان و ایران، بلکه جهان، پرآوازه است.

♦️عناوین آثار معماری و مهندسی شیخ بهائی که هر کدام شرح مفصلی دارند:

✅تقسیم آب زاینده رود.
✅طرّاحی کاریز نجف آباد معروف به قنات زرّین کمر.
✅تعیین دقیق قبله مسجدشاه اصفهان.
✅طرّاحی نقشه حصار نجف
✅طرّاحی و ساخت شاخص ظهر شرعی در مغرب مسجد شاه اصفهان و نیز در صحن حرم مطهّر حضرت رضا علیه السلام.
✅طرح دیواری در صحن حرم حضرت علی علیه السلام در نجف اشرف؛ به قسمی که زوال شمس را در تمام ایّام سال مشخص می کند.
✅طرّاحی صحن و سرای مشهد مقدّس به صورت یک شش ضلعی.
✅اختراع سفیدآب که در اصفهان به سفیدآب شیخ معروف است.
✅ساختن منارجنبان.
✅طرّاحی گنبد مسجدشاه اصفهان که صدا را هفت مرتبه منعکس می کند.
✅وساختن ساعتی که نیاز به کوک کردن نداشت.

✅حمّام معروف شیخ بهائی در اصفهان؛ که می گویند مدت زیادی آب آن تنها با نور شمعی گرم بوده است.

♦️خدمات فرهنگی

✅در بخش فرهنگی، شیخ بهائی با تربیت و پرورش گروهی از دانشوران متعهد که نام برخی از آنان را در شمار شاگردان وی آوردیم، اندیشه های اسلامی را در سراسر جهان گسترش داد.

✅نگارش حدود صد کتاب و رساله در علوم مختلف اسلامی، انسانی، پایه، ادبیات و غیره گام دیگری بود که این عالم جهانگرد و زاهد سیاستمدار برداشت.

♦️خدمات اجتماعی

الف- حمایت از محرومان

شیخ بهائی بسیار بخشنده و با سخاوت بود. خانه ای بزرگ و عالی داشت که یتیمان، زنان بی پناه و نیازمندان بدان پناه می بردند. چه بسیار کودکان خردسال که در آن پایگاه محرومان شیر خوردند و چه بسیار مردم بی پناه که در سایه آن آرام گرفتند؛ و شیخ کمک های فراوان به مردم داشت.

ب- احیای نام بزرگان

شیخ بهائی که خواجه ربیع را از زهاد برجسته ی اسلام می دانست.

شاه عباس را وامی داشت که آرامگاه پر شکوهی بر قبر خواجه بنیان کند. آرامگاه اصلی، بدین ترتیب در سال رحلت شیخ بهایی ۱۰۳۱ هجری قمری به دست “الغ الرضوی” خادم ساخته شده و کتیبه هایی به قلم “علیرضا عباسی” بر آن نوشته شده است.

سعی در احیای خاطره مردان بزرگ، یکی از تلاش های اجتماعی شیخ بهایی است که در این جریان تاریخی ثبت شده است.

♦️خدمات سیاسی

✅شیخ بهائی در روزگار شاه عباس معروف، نقش سیاسی مهمی در اداره امور کشور داشت. جایگاه اجتماعی، اطلاعات گسترده از جهان، آشنایی با زبان های رایج زمان، و تخصص در علوم اسلامی، و زهد و ساده زیستی از وی چهره ای نمونه و بارز ساخته بود.

✅او مدّت ها در هرات “شیخ الاسلام” بود و کلیّه امور دینی مردم را رهبری می کرد. پس از مدتی از این سمت کناره گیری کرد و به مسافرت های حجاز و مصر و شامات و عراق و آذربایجان پرداخت. او پس از سال ۱۰۰۶ قمری که شاه عباس کبیر، رسماً اصفهان را پایتخت قرار داد منصب شیخ الاسلامی اصفهان را به عهده گرفت.

 

♦️خدمات علمی

✅گذشته از علوم و معارف اسلامی ، مهمترین حوزه فعالیت علمی بهائی ، ریاضی و سپس معماری و مهندسی است . معروفترین اثر علمی و ریاضی او “خلاصه الحساب” است که یک دوره ریاضیّات مقدماتی و متوسّط است و شروح بسیاری برآن نگاشته شده است.

✅دیدگاههای ریاضی بهائی تنها به مطالب خلاصه الحساب محدود نبوده ، بلکه وی در حلّ مسائل فلسفی نیز از ریاضی بهره جسته است .

✅برای نمونه در بطلان نظریه عدم تناهی ابعاد ( کشکول ، ج ۲، ص ۲۰۴ـ۲۰۵، ۲۵۳)، ابطال قول به «جزء لایتجزّی » یا «جوهر فرد» (همان ، ج ۱، ص ۲۶۶) و امتناع تسلسل علل و معلولات (شریف لاهیجی ، ص ۱۰۷۲) به طرح استدلالات ریاضی و هندسی روی آورده است .

✅در حلّ مسائل فقهی نیز از ریاضی به نحو مطلوبی بهره جسته که نمونه آن تعیین حجم و وزن آب کُر و تعیین نصاب در زکات است .

    ارسال یک پاسخ

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.*